Kaç Watt? Ses Kuvvetlendiriciler ve Hoparlörler Üzerine

Evinize bir ses sistemi ya da sinema sistemi alırken bir "uzmana" danıştığınızda 100 Watt, 200 Watt, 500 Watt gibi abartılı rakamlar duymanız şaşırtıcı değildir. Peki bu abartılı rakamlar ne kadar doğru?
Aslında öncelikle kavramları doğru tanımlamak lazım. Bazı ses sistemlerinde 1000W, 2000W gibi inanılması zor çıkış güçleri görebilirsiniz. Bu abartılı güçleri dev puntolarla yazdıktan sonra minicik bir "PMPO"yu zar zor seçebileceğiniz bir yere eklerler. PMPO (Peak Music Power Output), sistemin anlık olarak verebileceği gücü gösterir ama, onun da bir standardı yoktur. 1000W'lık gücü saniyenin hangi kesirinde verebildiği, bu gücü verirken sesteki bozulmanın (distorsiyon) %10'a kadar çıktığı gibi gereksiz(!) ayrıntıları hiçbir yerde bulamazsınız.

Ses sistemlerinde gerçek performansı gösteren değer, sürekli ortalama değer şeklinde çevrilebilecek "Continuous Average Power" değeridir. Bu değer, alternatif akımın gerçek gücünü gösteren RMS (Root Mean Square) değerinden elde edilir ama RMS olarak verilen değerlerin de bir anlamı yoktur. RMS güç, RMS Watts vb. gibi güç tanımlamaları yanıltıcıdır, çünkü bunlar da sürekli ortalama değerden yaklaşık %22 yüksektir (sinüs dalgası için).

Tüm bu pazarlama numaralarını açıkladıktan sonra, aşağıda belirttiğim değerlerin sürekli ortalama değer (Continuous Average Power) olduğunu ve yükseltici gücünü kastettiğimi belirterek, asıl konuya geçebilirim.

Öncelikle aşağıdaki tabloya göz atmanızı öneriyorum;
Tablonun gösterdigi gibi, yumuşak bir müzik 60 dB'lik bir seviyede çalar ve bir
stereo kuvvetlendiricinin bunu sağlamasi için sadece 2 x 0.003 W vermesi yeter. Normal seviyedeki müzik sadece 2 x 0.3 Watt'a gerek duyar. Sesli müzik için 2 x 3 Watt yeterlidir. Bir senfoni orkestrasi bile 95 dB'den daha fazla ses üretmez ki, bu ses basıncı bir oturma odasında 10 Watt'lik bir kuvvetlendiriciyle tekrar üretilebilir.

zaman niye kuvvetlendiricimiz 10 Watt'tan fazla olsun? Fazla güç, müzikteki ani çıkışları (transient) üretmek için gereklidir. Bu ani çıkışlar, normal müziğin üzerine yaklaşık 10 dB'lik tepeler oluştururlar. Yani 90 dB'lik bir seste müzik dinlemek istiyorsanız bu tepe noktaları yaklaşık 100 dB'de olacak ve size 2 x 30 Watt'lık bir kuvvetlendirici gerekecektir (bakınız tablo).

2 x 30 Watt her zaman yeterli midir? Bunun cevabını vermek için 3 önemli faktör vardır;

* İstenen ses basıncı
* Oda boyutları
* Hoparlör çıkış verimi

Ses basıncı ile başlayalım. Tabloda görüldüğü gibi ses basıncı ile kuvvetlendirici gücü arasında logaritmik bir bağlantı var. Ses seviyesinde sadece 3 dB'lik bir artış sağlayabilmek için (ki bu kulakla zar zor fark edilir), kuvvetlendirici gücü 2 katına çıkarılmalıdır. 5 dB'lik daha duyulabilir bir artış için güç 3 katına çıkmalıdır. 100 dB yerine 105 dB'lik bir ses basıncı için kuvvetlendirici gücü 2 x 30 Watt'tan 2 x 100 Watt'a çıkar. 1-2 dB'lik değişiklik hemen hemen hiç farkedilmez. Bu yüzden örneğin 2 x 30 Watt bir kuvvetlendirici ile 2 x 40 Watt'lık arasında hemen hemen hiç fark yoktur. Burada hoparlörlerinizin sınırları da önemli. Birçok iyi hoparlör, sesi bozmadan 100 dB'in üzerine çıkamaz.

Oda boyutları da güç gereksinimini etkiler. Kesin değerler hesaplamak zordur, çünkü odanın akustiği ve içindeki eşyalar da önemlidir. Tabii ki mantıksal olarak, büyük odalar daha fazla güç gerektirir.

Son olarak da hoparlörler. Aslında en önemli nokta budur. Yukarıda verdiğim tablo, 86-87 dB çıkışlı ortalama bir hoparlör çifti ve yankısız bir oda kullanarak hesaplanmıştır. Burada görülebileceği gibi, 90 dB'lik bir ses basıncı için 3 Watt yeterli olmaktadır. Daha verimli, örneğin 90 dB çıkışlı bir hoparlörünüz varsa, gereken güç yarıya iner. Örneğin 100 dB elde etmek için 2 x 30 Watt yerine 2 x 15 Watt yeterli olur. Yine daha verimli (90 dB) hoparlörler ile 2 x 60 Watt güç ile 106 dB seviyesi elde edilebilir. Hoparlörünüzün çıkışı 93 dB ise, 100 dB ses basıncı için 2 x 7.5 Watt yeterlidir. Daha da verimli (ve pahalı) hoparlörler bulunabilir. Bu durumda 2 x 5 Watt bile 100 dB için yeter.

Özetle, kuvvetlendirici gücü oldukça görecelidir. Hoparlör verimine bağlı olarak, çok az bir kuvvetlendirici gücü ile insanları sağır bile edebilirsiniz. Diğer taraftan, verimsiz, sadece 81-82 dB çıkışlı bir hoparlör ile 2 x 60 Watt bile fazla ses çıkarmayabilir.

Kaç Watt? Ses Kuvvetlendiriciler ve Hoparlörler Üzerine Kaç Watt? Ses Kuvvetlendiriciler ve Hoparlörler Üzerine Reviewed by Firat Tarman on Ağustos 23, 2014 Rating: 5

3 yorum:

Blogger tarafından desteklenmektedir.